Türkçe
Login
Username

Password






  Title

Author

Summary

Keywords

Full Text


Güvenli Sürücülüğün Değerlendirilmesinde Etkili Olan Değişkenlerin İncelenmesi: Sürücünün Demografik Özellikleri, Deneyimi, Kişilik Özellikleri ve Psiko-Teknik Değerlendirme

Sonia Amado, Mehmet Koyuncu, Gülin Kaçaroğlu
2004; 19(53):23-48

            [English Summary]    [Turkish PDF]        [Mail to Author]

Psiko-teknik değerlendirme ülkemizde 2000 yılından itibaren yasal çerçevede uygulanmaya başlamış, psikolojinin yeni bir uygulama alanıdır. Bu çalışmada 904 kişilik bir örneklem ile uygulamadan elde edilen veriler ışığında, psiko-teknik değerlendirme bulguları, sürücünün kişilik ve demografik özellikleri ile kazaya karışma ve trafik ihlalleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre, son üç yıl içinde kaza yapmış sürücülerin doğru tepki sayıları kaza yapmamış sürücülere oranla daha düşük, tepki zamanları daha yavaş ve muhakeme yetenekleri daha yüksek bulunmuştur. Buna ek olarak kaza yapmış sürücülerin, tepkisellik (muhalif, tartışmacı), düzensizlik (dağınık, ihmalci, dikkatsiz) ve heyecan arama (risk almaya yatkın, maceracı) kişilik özelliklerini daha fazla gösterdikleri bulunmuştur. Yaş ve sürücülük deneyimi değişkenleri, bilişsel ve psiko-motor becerilerle ilişkili bulunmuştur. Psiko-teknik değerlendirmede başarılı olarak ehliyetlerini geri alan kişilerin, 1.5 yıl içinde aynı ihlali tekrar yapma oranları %32.2 olarak bulunmuştur. Hız ihlali nedeniyle değerlendirilen sürücülerin testten başarısız olma oranları %8.4 olarak bulunurken, bu oran alkollü araç kullanma nedeniyle değerlendirilenlerde % 15?e çıkmıştır. Tüm bulgular güvenli sürücülüğün değerlendirilmesinde psiko-teknik değerlendirmenin yanında kişilik ve sürücü davranışlarının incelenmesi ile oluşturulacak "psikolojik değerlendirme"nin önemine işaret etmektedir. Sürücülerin bu değerlendirmenin yanı sıra sürücü geliştirme ve rehabilitasyon programlarına yönlendirilmesinin, tekrar ihlal davranışlarının azalmasına katkıda bulunacağı önerilmiştir.



Anahtar Kelimeler: Psiko-teknik değerlendirme, kişilik özellikleri, trafik ihlalleri, trafik kazaları, demografik faktörler, sürücülük deneyimi, ceza tekrarı, bilişsel, psiko-motor beceriler